على زمانى قمشه اى

75

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ناميد . برخى از دانشمندان همين كتاب تلخيص را شرح كرده‌اند . « 1 » 10 . استخراج حبيب درجة واحدة كه در ذيل مفتاح الحساب و با شرح قاضىزادهء رومى برچغمينى به سال 1360 هجرى قمرى در تهران به چاپ رسيده است . « 2 » محيط طباطبايى چنين مىنويسد : جمشيد پسر مسعود بن محمود بن محمد طبيب از مردم كاشان بود . تاريخ تولد او را از روى قرينه و قياس مىتوان بدست آورد . وى در سال 810 ه - ق چنان‌كه خود در زيج تسهيلات اشاره كرده ، براى استخراج اوساط قمر در كاشان خسوفى را رصد مىكرد و در حدود 827 كه نامهء تاريخى خويش را براى پدر به كاشان مىنوشته مانند مرد كم‌تجربه و جوانى از خود سخن مىگويد ، و از مرگ او كه در 832 ه - ق واقع شده است ديگران مانند يك قسم ناكامى و حادثهء بىموقعى ياد كرده‌اند بنابراين مىتوان چنين پنداشت كه در حدود 790 ه - ق به دنيا آمده باشد . غياث الدّين در آغاز عمر چون ذوق وافر و استعداد مخصوص خارق‌العاده براى آموختن دروس رياضى داشت از تعقيب دانش پزشكى كه پيشهء خاندانى او بود چشم‌پوشيده در پى آموختن رياضى رفت . در دورهء فرمانروايى خانان مغول كار ستاره‌شناسى و آموختن رياضى و نجوم در ايران رواج فوق‌العاده داشت و گواه اين معنى چند نوبت رصد كواكب ، تدوين چند زيج معتبر و تأليف صدها كتاب و رساله راجع به هيئت و احكام نجوم در آن عصر

--> ( 1 ) . كشف الظنون ، ج 2 ، ص 479 . در اين ترجمه بر نوشتهء استاد طوقان در كتاب پرارزش خود تراث العرب العلمى ، صص 402 ، 404 ، 406 ، 408 اعتماد كرده و به الذريعة ، ج 1 ، ص 72 نيز رجوع كرده‌ام . ( 2 ) . الذريعة ، ج 1 ، ص 21 ، فلاسفه شيعه ، ص 389 .